Bataklıkların hakimi, oluşmasında, evlerimizde bitkilerimizin gelişmesinde katkısı büyük olan ve bunu dünyanın ilk çağlarından bu yana (tkrb. 350 mio.yıl) ilkel ve basit yapısı ile üstün özelikler sağlıyan Sphagnum adında bir yosun. Bu şaşırtıcı özeliklerdeki yosun, sitemde sadece bir sayfada değinmekten de öte fazlasını hak etmiştir; ancak konuyu fazlaca da genişletmeden, dağıtmadan bu kadarı ile yetinmeyi uygun gördüm.
Sphagnum spp.bataklık yosunu ufak pekde gözeçarpacak kadar alımlı olmıyan phylogenetik olarak oldukça ilkel ve basit yapıda bitkilerdir. Sphagnumun çiçekleri dikkatimizi celbedecek kadar alımlı dahi değillerdir. Ülkemizde de oldukça ender rastlandığı söylenir. Şayet bir yerde Sphagnum bulursanız ayaklarınız ıslanmış sular içindesinizdir demektir. Bu sayfamda, en azından aramızda bilmeyenler için, Sphagnumu kısaca tanıtıp haketiği hayranlık kitlesini oluşturmayı çabalamakdayım.

Bu bataklık yosunları bana göre sadece güzel değiller aynı zamanda , Bu sayfada değineceğim bazı sıradışı özeliklerie de sahipler.
Sağlıklı bir Sphagnum yosunu biraz canlı biraz da ölüdür yani ölü ile diri arası bir bitkidir. büyüme sadece üst kısımlarda devam ederken alt kısımlar ışığın yetersizliğinden çoktan ölmüş ve çürüme prosesi başlamışdır dahi. bu özelik şöyle anlatılabilir; sphagnum ne kökü olan, nede bitki içindeki sıvıyı taşımaya yarıyan hakkiki bir dolaşım sistemleri olan bir bitkidir bitkinin beslenmesi ve gelişmesi alt kısımlarından bağımsızdır vede sadece uçlardaki bir kaç cm lik bölümde cerreyan eder. Bitkinin yaşıyan uçlarının altındaki sapları ve yapraklarından oluşan ölü kısım bitki uçlarına yeterli suyu depolar ve aktif olarak da su seviyesini yükseltir.
Sphagnum yosununun gölde toplanmış yağmur suyunu gövde ve yaprakları arasındaki boşluklara doldurmak sureti ile su seviyesini yukarı çekerek yükseltebilmesi özeliği yüksek plato bataklık yataklarının oluşmasının en önemli etkenidir.
Hücre zarları yaşamında ihtiyacı olduğundan fazlası besini depolar. Yosunun etrafındaki su damıtılmış su kadar saf ve tuzsuzdur. Hücre zarları iyon değiştirici bir yatak gibi işler, yağmur suyunda olası kalsiyum ve magnezyum gibi katyonlar protona karşılık değiştirilir. Bu katyon değişimleri sayesindedir ki bu tür yüksek plato bataklıklarının suları asidik bir karakter taşır. Kesif bir asetik asid çözeltisi kadar sert bir pH’a sahiptirler. Böylece sphagnum kendi ihtiyacı olan besinleri sudan tamamen emerken etrafına besinsiz saf bir su ve asidik karakter taşıyan su oluşturmaları sayesinde bu alanlarda kendisi için gerekli ortamı sağlamış olur iken aynı zamanda diğer bitkilerin de yaşamını zorlaştıran bir çevrede hemen hemen rakipsizce üreyebilme olasılığını da sağlamış olur. Böylesi bir çevreye uyum sağlayanlar da bilindiği gibi etobur bitkilerdir, ki bu bitkiler de ihtiyaçları olan besinleri zamanla böceklerden alma yollarını geliştirmiş bu konuda uzmanlaşarak sphagnuma rakip olmadan onunla bir uyum içinde yaşar olmuşlardır.

devamı var...